Short History 17/08/2022
The legend
and history of Narakasura
Narakasura killed Ghatakasura the last king of the Mahiranga Danav dynasty and became the king of Pragajyotish. Therefore, the reign of Narakasura is equally important in the political as well as cultural history of Assam. King Narakasura is mentioned in both the Ramayana and Mahabharata. The Kalika Purana and the Harivamsa contain detailed accounts of the life and career of Narakasura. Apart from the Kalika Purana, several other Puranas mention the king Narakasura. In all these sources, Narakasura's mother is said to be Vasumati and his father to be Lord Vishnu (the third incarnation of Vishnu) in the form of Varaha. After the birth of the child, the mother Vasumati, Bhumidevi or Dharitri left him in a human skull on the sacrificial ground of King Janaka of Videha and disappeared. Janaka, king of Videha (northern Bihar) had no son. Hence, he performed the Yajnas (sacrifices) in the hope of having son. Janaka found the new born baby and named him Naraka ( nara means man and ka means skull). The descendants of Narak are called the Bhouma dynesty because they are descendants of the earth or Bhumi. According to legend, Narak's mother, Dharitri, impersonated herself and nurtured Narak in the form of an attendant named Katyayani. Narak was educated in the house of the king Janaka and became a devotee of Vishnu, a Vedic scholar and a mighty warrior. King Janaka was worried of this and discussed it secretly. Katyayani learned of this and took Narak out of the palace and handed him over to her father Vishnu on the banks of the river Ganges. Narakasura, with the help of his father, deposed the last Asura king, Ghatakasura, established the kingdom of Pragajyotispur, drove the Kirats to the coastal regions and brought Aryans or Dwijas or Trivarnas from the west and settled them in Pragajyotispur. His kingdom extended from Karatwa in the west to Dikrang in the east. He married Princess Maya, daughter of the king of Vidarbha. His reign lasted between 1400 B.C. and 2000 B.C.
Another
arrogant work of Narak was that he refused to allow the famous sage Bashishta
Muni to worship in the Kamakhya Temple, at which the sage cursed Narak and the goddess Kamakhya
saying that – Narayana in human form will soon destroy you – until then any
worship in the Kamakhya temple would
become fruitless. With the intervention of Shiva, the duration of the curse was
decreased to three hundred years. After
the curse, different types of disasters appeared in Narak’s kingdom. Then, on
the advice of Banasura, Narakasura worshiped Brahma and received various boons,
but he did not want to be freed from the curse of the sage. Thus Narakasura
became unpopular with Vishnu and Kamakhya. After conquering all the kingdoms of
the earth, Narakasura invaded heaven and Debendra (Indra) was forced to flee.
There was a lot of oppression by Narakasura and the people had agitated. He
abducted 16,000 gopis and imprisoned them in the palace, took away the Varun-Chattra
(umbrella) and stole the earrings of Aditi, the mother of the gods (devata).
Indra, the king of the heaven, went to Dwaraka and told Krishna about his atrocities
and sought remedy. On request Indra, Lord Krishna the incarnation of Vishnu came
to Pragajyotispur and fought with Narak and killed him with his Sudarshan Chakra. Krishna put
Bhagadatta, the son of Narak, on the throne
of Pragajyotispur. Krishna then rescued sixteen thousand gopis from his
harem , recovered Aditi's earrings and left for Dwarka (modern Gujarat) with
fourteen thousand elephants and horses.
Historically,
the Ramayana and the Mahabharata was written after the first century A.D.,
mentions simultaneously Narakasura and his Pragajyotish kingdom. According to
Mahabharata, Bhagadatta the son of Narakasura was fought on behalf of the
Kauravas in the Great War of
Mahabharata. There is a mention of "Varaha Prajapati" in the
Shatapatha Brahmana, but the Harivansha, written around the fifth century,
mentions the birth of a son in contact with the earth. The story of Narak is elaborated in the Vishnu Purana and
the story is recounted in the later Bhagavad Purana. The legend of Narakasura
is most widely narrated in the Kalika Purana , an Upa-Purana (Sub-Purana)
written in Assam in 10th century A.D.. The story of Sita's father Janaka, the
king of Videha is also linked to the
story of Narakasura in the Kalika Purana.
Some
scholars believe that Narak, the king of Mithila, and Narakasura, the king of
Kamarupa, are two different characters in history. According to Dr. Banikant
Kakati, the name Narak was used only as a title of a royal family. Dr. Pratap
Chandra Chowdhury also supports him by saying that several kings of the surname
Narak ruled during that period. He believed that the righteous Narak described
in the Puranas and the tyrannical Narak, who came into contact with Banasura,
were not the same person. This is because only the latter Narak is called an
Asura or Mlecha. Some believes that the king of ancient Kamarupa, Narak or
Narakasura, was the son of the father of Mithila. However, some do not want to
accept such demands. However, it is true that there was a powerful king named
Narakasura in Pragajyotispur. The Narakasura Hills and the village of
Narakasura in Guwahati still carry his memory. There is still a temple in North
Guwahati called "Ashwaklanta" (meaning horse-tired). It is believes
that Lord Krishna stopped at the place, before invading Pragjyotishpur and his
horses drank water here. According to another legend, before Narakasura's
death, he asked his mother Satyabhama to celebrate his death not with tears but
with colorful lights. Therefore, the day before Dipanbita is still celebrated
as 'Narak Chaturdashi'. These stories proved
that Narakasur was the king of Kamarup-Pragajyotishpur.
There
is a consensus among historians of Assam that before the arrival of the Aryans,
Assam was inhabited by non-Aryans. According to Kankalal Barua, Narak was a
Dravidian. Since ancient times, Assam was inhabited by the Kalitas of the Aryan
ethnic group. Narak, Bhagadatta was probably the king of those Kalitas and it
is believed that they were Aryans. According to Dr. Pratap Chandra Chowdhury,
Narak was an Alpine Aryan
who came into contact with the Vedic Aryans or Aryan civilization. According to Satyendra Nath Sharma, it was
Narakasura who first drove the Kirats to Dikkarbasini in the east and to the
sea in the south and established Brahmins and upper castes in Kamarupa and
introduced Brahminism. Hence,
it is believed that Aryan culture first entered Assam through the mythical kings
Narakasura and Bhagadatta mentioned in the Kalika Purana. Centuries later, the descendants of Narak,
Bhagadatta were recognized as noble Kshatriyas and the Kshatriyas of northern
India freely intermarried with them. Improved agricultural implements were
introduced in North East India from that time. All the kings of
Kamarupa-Pragajyotishpur therefore identified themselves as descendants of
Narak -Bhagadatta.
******
নৰকাসুৰৰ কিংবদন্তি আৰু ঐতিহাসিকতা
মহিৰঙ্গ দানৱ বংশৰ শেষ ৰজা ঘটকাসুৰক বধ কৰি নৰকাসুৰ প্ৰাগজ্যোতিষৰ ৰজা হয়। সমল ভিত্তিক অধ্যয়ণৰ ফালৰ পৰা চাবলৈ গলে নৰকাসুৰকেই প্ৰাচীন অসমৰ প্ৰথম ৰজা বুলি কব পাৰি।সেয়েহে অসমৰ ৰাজনৈতিক বুৰঞ্জীৰ লগতে স্ংস্কৃতিক বুৰঞ্জীতো নৰকাসুৰৰ ৰাজত্বকাল সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। নৰকাসুৰ ৰজাৰ বিষয়ে ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰত দুয়োখন মহাকাব্যতে উল্লেখ পোৱা যায়। কালিকা পুৰাণ আৰু হৰিবংশত নৰকাসুৰৰ জীৱনী আৰু কৰ্মজীৱনৰ বিষয়ে বিশদভাৱে পোৱা যায়। কালিকা পুৰাণৰ বাহিৰেও আন কেইবাখনো পুৰাণত নৰকাসুৰ ৰজাৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়। এই সকলোতে নৰকাসুৰৰ মাতৃ বসুমতী আৰু পিতৃ বৰাহৰূপী ভগৱান বিষ্ণু (বিষ্ণুৰ তৃতীয় অৱতাৰ) বুলি কোৱা হৈছে। মাতৃ ভূমিদেৱী বা ধৰিত্ৰীয়ে জন্মৰ পিছতে শিশুটি বিদেহৰাজ জনকৰ যজ্ঞভুমিত মানুহৰ লাওখোলা এটাত থৈ অন্তৰ্ধান হৈছিল। বিদেহৰ (উত্তৰ বিহাৰ) ৰজা জনক অুপত্ৰক আছিল। তেওঁ সন্তান লাভৰ আশাত যজ্ঞ কৰে। জনকে যজ্ঞভুমিত নৰ মস্তকৰ ওপৰত শিশুটো লাভ কৰি নাম থলে নৰক। ধৰিত্ৰী বা ভূমিৰ সন্তান বাবেই নৰকৰ বংশক ভৌম বংশ বোলে। আখ্যান মতে,
নৰকৰ মাতৃ ধৰিত্ৰীদেৱীয়ে কাত্যায়নী নামে এক পৰিচাৰিকাৰ ৰূপত নৰকক প্ৰতিপাল কৰিছিল। জনকৰ ঘৰত শিক্ষা-দীক্ষা লাভ কৰি নৰক বিষ্ণুভক্ত, বেদজ্ঞ আৰু পৰাক্ৰমী হৈ উঠে। এই কথাত জনক ৰজাই আশংকা প্ৰকাশ কৰাৰ কথা গোপনে আলোচনা কৰা কাত্যায়নীয়ে গম পাই নৰকক বুদ্ধি কৰি ৰাজপ্ৰসাদৰ পৰা ওলিয়াই আনি গঙ্গা নদীৰ তীৰত পিতৃ বিষ্ণুৰ হাতত গতাই দিয়ে। নৰকাসুৰে পিতৃৰ সহায়ত শেষ দানৱ ৰজা ঘটকাসুৰক সিংহাসনচ্যুত কৰি প্ৰাগজ্যোতিষ ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল আৰু কিৰাত সকলক সাগৰৰ তীৰবৰ্তী অঞ্চললৈ খেদি পঠিয়ায় আৰু পশ্চিমৰ পৰা আৰ্য্য জাতি বা দ্বিজ বা ত্ৰিবৰ্ণৰ লোক আনি প্ৰাগজ্যোতিষপুৰত বহুৱায়। পশ্চিমে কৰতোৱাৰ পৰা পূবে দিক্ৰঙলৈ তেওঁৰ ৰাজ্য বিস্তৃত আছিল। তেওঁ বিদৰ্ভৰ ৰাজকুমাৰী মায়াক বিয়া পাতিছিল। তেওঁৰ শাসন কাল ১৪০০ পৰা ২০০০ খৃ: পূ:ৰ ভিতৰত ।
নৰকাসুৰ প্ৰতাপী হোৱাৰ আঁৰতো মাতৃ ভূমি দেৱী বা ধৰিত্ৰী দেৱীৰ অৰিহনা আছিল। এদিন ধৰিত্ৰী দেৱীয়ে নৰকৰ বাবে বিষ্ণুক বৰ খুজিছিল যে তেওঁৰ পুত্ৰই দীৰ্ঘ জীৱন লাভ কৰে আৰু তেওঁ শক্তিশালী হয়। বিষ্ণুৱে এই বৰ প্ৰদান কৰাৰ লগতে নৰকাসুৰক কামাখ্যা দেৱীক পূজা কৰিবলৈ শিকায়। প্ৰথম অৱস্থাত নৰকাসুৰ অতি বিশ্বাসী আৰু ধৰ্মপ্ৰাণ শাসক আছিল যদিও শোণিতপুৰৰ ৰজা বাণাসুৰৰ প্ৰভাৱত পৰি অত্যাচাৰী হৈ উঠে। নৰকে আনকি দেৱী কামাখ্যাৰ ৰূপত মুগ্ধ হৈ পূজা অৰ্চনা কৰিবলৈ এৰি বিয়া কৰাবলৈ উদ্যত হয়। কামাখ্যাদেৱীয়ে চৰ্ত ৰাখিলে যে, যদি নৰকাসুৰে একে ৰাতিৰ ভিতৰতে অৰ্থাৎ কুকুৰাই ডাক দিয়াৰ আগতে কামাখ্যাদেৱীৰ বাবে নীলাচল পাহাৰত এটা মন্দিৰ, এটা পুখুৰী আৰু মন্দিৰলৈ অহা এটা পথ নিৰ্মাণ কৰি দিব পাৰে, তেওঁ বিবাহত সন্মতি দিব। কামাখ্যাদেৱীৰ কথামতে নৰকাসুৰে ৰাতিৰ ভিতৰতে মন্দিৰ আৰু পুখুৰী খানিদি উলিয়াই পথ নিৰ্মাণৰ কাম প্ৰায় সমাধা হোৱা দেখি কামাখ্যাদেৱীয়ে কুকুৰা এটা আনি অসময়ত ডাক দিয়াই। নৰকেও ৰাতি পুৱাল বুলি ভাবি কামটো আধাতে এৰিলে। পাছলৈ আচল কথা গম পাই নৰকে কুকুৰাটো খেদি খেদি বধ কৰে। এতিয়াৰ দৰং জিলাত
"কুকুৰাকটা" নামৰ ঠাই এখন আছে। আনহাতে অসমাপ্ত খটখটীটোক "মেখেলা-উজোৱা পথ" বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ পাছত বশিষ্ঠ মুনিক কামাখ্যা মন্দিৰত উপাসনা কৰিবলৈ অনুমতি নিদিয়াত মুনিয়ে নৰক আৰু দেৱীক অভিশাপ দিয়ে যে – নৰৰূপী নাৰায়ণে শীঘ্ৰেই তোমাক বিনাশ কৰিব –
তেতিয়ালৈকে কামাখ্যাও অন্তৰ্হিতা হৈ থাকিব। বশিষ্ঠ মুণিৰ শাপত দেশত বিভিন্ন মাৰি-মৰক হব ধৰিলে। তেতিয়া বাণাসুৰৰ পৰামৰ্শমতে নৰকাসুৰে ব্ৰহ্মাক আৰাধনা কৰি নানান বৰ লাভ কৰিলে কিন্তু মুণিৰ অভিশাপৰ পৰা মূক্ত হবলৈ বৰ নিবিচাৰিলে। শিৱৰ হস্তক্ষেপত এই অভিশাপ তিনি বছৰলৈ সীমিত হয়। এনেকৈ নৰকাসুৰ বিষ্ণু আৰু কামাখ্যাৰ অপ্ৰিয়ভাজন হৈ উঠে। পৃথিৱীৰ সকলো ৰাজ্য জয় কৰি উঠি নৰকাসুৰে স্বৰ্গ আক্ৰমণ কৰে আৰু দেবেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) পলাবলৈ বাধ্য হয়। নৰকাসুৰৰ অত্যাচাৰ দিনক দিনে বাঢ়ি যোৱাত প্ৰজাগণেও বিদ্ৰোহ কৰিছিল। তেওঁ ১৬০০০ গোপীক হৰণ কৰি ৰাজপ্ৰসাদত বন্দী কৰি ৰখাৰ উপৰিও বৰুণ দেৱতাৰ ছত্ৰ কাঢ়ি অনাৰ উপৰিও দেৱ মাতৃ অদিতিৰ কাণৰ কুণ্ডল চুৰ কৰি আনিছিল। তেওঁৰ অত্যাচাৰৰ কথা দেৱৰাজ ইন্দ্ৰই দ্বাৰকালৈ গৈ শ্ৰীকৃষ্ণৰ আগত বৰ্ণনা কৰি প্ৰতিকাৰৰ উপায় বিচৰাত শ্ৰীকৃষ্ণই প্ৰাগজ্যোতিষপুৰলৈ আহি নৰকৰ সৈতে যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হৈ সুদৰ্শন চক্ৰৰ দ্বাৰা নৰকক হত্যা কৰে। শ্ৰীকৃষ্ণই নৰকৰ পুত্ৰ ভগদত্তক প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ হিংসানত বহুৱাই,
ষোল্ল হাজাৰ গোপী, অদিতিৰ কাণৰ কুণ্ডল উদ্ধাৰ কৰি চৌধ্য হাজাৰ হাতী হাতী আৰু ঘোঁৰাৰে সৈতে দ্বাৰকালৈ (বৰ্তমানৰ গুজৰাট) গুচি যায়।
ঐতিহাসিক ফালৰ পৰা চাবলৈ গলে ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰতৰ প্ৰথম শতিকাৰ পাছত লিখা অংশবোৰত নৰকাসুৰ আৰু তেওঁৰ প্ৰাগজ্যোতিষ ৰাজ্যৰ উল্লেখ আছে। নৰকাসুৰৰ পুত্ৰ ভগদত্তই মহাভাৰতৰ যুদ্ধত কৌৰৱৰ হৈ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰাহ প্ৰজাপতিৰ কথা শতপথ ব্ৰাহ্মণত আছে যদিও আনুমানিক পঞ্চম শতিকাত ৰচিত
"হৰিবংশ"ত ভূমিৰ সংস্পৰ্শত পুত্ৰ উপজাৰ কথা উল্লেখ আছে। বিষ্ণু পুৰাণত নৰকৰ এই কাহিনী বহলাই কোৱা হৈছে। আৰু পাছলৈ ৰচিত ভাগৱত পুৰাণত এই কাহিনী পুনৰ বৰ্ণোৱা হৈছে। অসমত ৰচিত উপপুৰাণ কালিকা পুৰাণত (১০ম শতিকা) নৰকাসুৰৰ কিংবদন্তি আটাইতকৈ বেছি বৰ্ণিত হৈছে। ইয়াত সীতাৰ পিতৃ বিদেহৰ জনকৰ কাহিনীও নৰকাসুৰৰ কাহিনীৰ লগত যুক্ত কৰা হৈছে।
কিছু সংখ্যক পন্ডিতৰ মতে মিথিলাৰ ৰাজ কুমাৰ নৰক আৰু কামৰূপৰ ৰজা নৰকাসুৰ ইতিহাসৰ দুটা ভিন্ন চৰিত্ৰ। ড০ বাণীকান্ত কাকতিদেৱেৰ মতে নৰক নামটো এটি ৰাজ পৰিয়ালৰ উপাধি হিচাপেহে ব্যৱহাৰ হৈছিল। ড০ প্ৰতাপ চন্দ্ৰ চৌধুৰীদেৱেও তেখেতক সমৰ্থন কৰি কৈছে যে নৰক উপাধিৰ কেবাজনো ৰজাই সেই সময়তছোৱাত ৰাজত্ব কৰিছিল। তেওঁৰ মতে পুৰাণত বৰ্ণিত ধাৰ্মীক নৰক আৰু বাণাসুৰৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা আৰু অত্যাচাৰী নৰক একেজন মানুহ নাছিল। কাৰণ পিছৰ জন নৰককহে অসুৰ বা ম্লেচ্ছ আখ্যা দিয়া হৈছে। একাংশৰ মতে প্ৰাচীন কামৰূপৰ ৰজা নৰক বা নৰকাসুৰ মিথিলাৰ জনক ৰজাৰ পুত্ৰ। অৱশ্যে একাংশই এনে দাবীক মানি লব নোখোজে। যি কি নহওক,
এইটো ঠিক যে প্ৰাগজ্যোতিষপুৰত নৰকাসুৰ নামৰ এজন প্ৰবল প্ৰতাপী ৰজা আছিল। গুৱাহাটীৰ নৰকাসুৰ পাহাৰ আৰু নৰকাসুৰ গাওঁখনে আজিও তেওঁৰ স্মৃতি বহণ কৰি আছে। বৰ্তমানেও উত্তৰ গুৱাহাটীত "অশ্বক্ৰান্ত" (অৰ্থ- অশ্বৰ আৰোহণ) নামেৰে এটা মন্দিৰ আছে। বিশ্বাস কৰা হয় যে প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ আক্ৰমণ কৰাৰ পূৰ্বে শ্ৰীকৃষ্ণই এই ঠাইত ৰৈছিল আৰু তেওঁৰ ঘোঁৰাকেইটাই ইয়াতে পানী খাইছিল। আন এটা প্ৰবাদমতে,
নৰকাসুৰৰ মৃত্যুৰ পূৰ্বে তেওঁ মাতৃ সত্যভামাক অনুৰোধ কৰিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ দিনা সকলোৱে যাতে ৰঙীন পোহৰেৰে উদ্যাপন কৰে। সেইবাবে দীপান্বিতাৰ আগৰ দিনটো এতিয়াও 'নৰক চতুৰ্দশী হিচাপে পালন কৰা হয়।
অসমৰ ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত এটা কথাত সহমত পোষণ কৰা দেখা যে, আৰ্যসকল অসমলৈ অহাৰ আগতে অসমত অনাৰ্য গোষ্ঠিৰ লোকৰে বসতি আছিল। কনকলাল বৰুৱাদেৱৰ মতে, নৰক দ্ৰাবীড় জাতিৰ মানুহ আছিল। অসমত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই আৰ্য্য জনগোষ্ঠীয় কলিতা সকলে বস-বাস কৰি আদিছিল। নৰক ভগদত্ত সেই কলিতা সম্ভৱত সেই কলিতা আৰ্য্ই আছিল বুলি অনুমান কৰিছে। আনহাতে ড০ প্ৰতাপ চন্দ্ৰ চৌধুৰীদেৱে নৰকক বৈদিক আৰ্য্য বা আৰ্য্য সভ্যতাৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা আলপাইন আৰ্য্য জাতিৰ মানুহ আছিল বুলি মত পোষণ কৰিছে। আনহাতে ড. সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ মতে, নৰকাসুৰেই প্ৰথমে কিৰাত সকলক পুৱে দিক্কৰবাসিনী আৰু দক্ষিণে সাগৰৰ ফালে খেদি কামৰূপত ব্ৰাক্ষ্মণ আৰু উচ্চ বৰ্ণৰ লোক স্থাপন কৰি ব্ৰাক্ষ্মণ্যধৰ্ম প্ৰৱৰ্তন কৰে। মুঠতে,
কালিকাপুৰাণত উল্লেখ থকা পৌৰানিক ৰজা নৰকাসুৰ আৰু ভগদত্ত দ্ধাৰাই অসমত আৰ্য্য সংস্কৃতি প্ৰথমে প্ৰবেশ লাভ কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কেইবা শতিকাৰ পাছত নৰক ভগদত্তৰ বংশধৰ সকলক উচ্চবংশৰ ক্ষত্ৰিয় বুলি স্বীকৃত হয় আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ ক্ষত্ৰিয়সকলে তেওঁলোকৰ লগত নিঃসঙ্কোচে বৈবাহিক সম্বন্ধ স্থাপন কৰিছিল। উত্তৰ পূব ভাৰতত উন্নত কৃষি সজুলিৰ প্ৰয়োগ সেই সময়ৰ পৰাই হৈছিল। কামৰূপ- প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ সকলো ৰজাই সেয়েহে নৰক ভগদত্তৰ বংশধৰ বুলি নিজৰ পৰিচয় দিছিল।
******
No comments:
Post a Comment