The funeral system of the Ahom period : আহোম দিনৰ শ-সৎকাৰ পদ্ধতি

Short History                                                                                    27/08/2022

The funeral system of the Ahom period

There were two types of funerals during the Ahom era. They were cremated by the Assamese upper castes and buried by other tribals.  Some tribes, even after their Hinduisation through Neo-Vaishnavism, used to bury their dead following their traditional funeral rites. With spread of Christianity the system of burial has been introduced . They also observed the period of impurity varying from three to several days. For instance, the non Christian khasis observed impurity for three days and sacrifice offerings to the deceased at the end of the month. The Bodo-Kacharies on the other hand , observed some obsequial rites on the tenth and thirteen days. The Dimacha –Kacharis of the North Cachar hills also give water soaked in basil leaves to the dying man and after the death, the body was washed after having besmeared it with pasted mustered seeds ghita. The Rabhas give offerings to dead for a few days at the cremation ground of the deceased. The Deori-Chutiyas abstain from solid food  for three days when an adult member of the family dies and observe post-mortuary rite called daha on the tenth day and distributes gifts for the good of the deported soul. The Tai-phake and other Buddhist tribes observe impurity for seven days. The Tiwas wash the dead body and sprinkle water with basil leaves on  the dead body. For sanctifying the body they also sprinkle gobor –pani or water mixed with cow-dung. The period of impurity lasts from three to seven days after which the non –vegitarian food is allowed to be taken by the family members. The non- Christian Garos performed a community –mortuary rite called Mangona annuallyin which preserved bones of the dead of the entire village are ceremoniously consecrated and finally burnt to ashes.

The Hindu mortuary and the post mortuary rites are combinedly called antusti-kriya  or Antysti karma. The pre-disposal ceremony of the dying and the dead person consist of the following steps. The person on his death bed is given gangajal (water of the Ganga), to sip and also water dripping from tulsi (basil) leaves. Then he is taken out from the house to the court-yard usually near the tulsi plant where he is laid down on the ground with his head towards the north. The body is then clothed with a new dress and given a new sacred thread if he happened to be one of the twice born classes. Small pieces of gold or valuable gems are placed in two nostrils,  two ears, two eyes and the mouth. When the bier is made ready the body is carries a pot of rice which is scatters on the way to burning ground keeping a part of it for cooking panda (funeral cake). The Agnidata / Mukhagnidata then offers panda to the deceased after which he takes birth. Next, the body is placed on the pyer with his face down-wards (if male) and on the back if the deceased happened to be a female. The Agnidata (person who sets fire to the pyre) then moves around of his circumambulation. When the burning of the corpse is   almost complete the agnidata is required to strike the fire seven times with a rod and finally extinguishes the fire and returns home with the other members of the funeral party. 

 Before the Ahom converted to Hinduism, it was customary to bury the dead. They were given to the royal family in the mausoleum called maidam. The king was buried with all his paraphernalia including living attendants.   Until the days of Gadadhar Singh, it was customary to bury living attendants in the tomb. After the burial of Gadadhar Singh, he appeared to his son Rudra Singh Swargadeo in a dream and told him that the attendants who had buried with him has defecating on his body. From that dream, Rudrasingh Swargadeo stopped the ritual of burying servants alive. The Ahom kings were given maidams even after they converted to Hinduism. Therefore, it is important to note that the body of Rajeshwar Singh was cremated for the first time during the reign of Swargadeo Lakshi Singh. The common people of the Ahom buried the bodies in soil without using any other objects but later, they followed the Vedic rites. The Khasis and the Karbis formally implanted stone slabs to mark the burial place of the dead , but with introduction of the cremation or the Christian burial system, that process had been gradually abandoned. The Muslim followed the burial system and the post mortuary rite known as Challisa on the fortieth day.

 The account of Shihabuddin Talish throws interesting light on the Ahom burial custom and informs us that in a vault belonging to a queen, buried some eighty years ago, which was exhumed by the Mughals, a golden-basket was found containing a betel-leaf still green’.

আহোম দিনৰ শ-সৎকাৰ পদ্ধতি

আহোম যুগত শৱ সত্কাৰ দুই ধৰণে কৰিছিল। অসমীয়া উচ্চবৰ্ণৰ লোকে দাহ কৰিছিল আৰু অন্য জনজাতীয় সকলে মাটিত পুতি থৈছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ জৰিয়তে হিন্দুত্ব কৰাৰ পিছতো নিজৰ পৰম্পৰাগত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ নিয়ম মানি  মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰিছিল। ক্ৰীটিয়ান ধৰ্মৰ প্ৰসাৰৰ লগে লগে সমাধিৰ ব্যৱস্থা জনজতীয়সকলৰ মাজত প্ৰচলন হবলৈ ধৰে। তিনিদিনৰ পৰা কেইবাদিনলৈকে অশুদ্ধিৰ সময়সীমাও তেওঁলোকে পালন কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, অখ্ৰীষ্টান খাচীসকলে তিনিদিন ধৰি অশুদ্ধি পালন কৰিছিল আৰু মাহৰ শেষত মৃতকক বলিদান আগবঢ়াইছিল। আনহাতে বডো়-কছাৰীসকলে , দশম আৰু তেৰ দিনত কিছুমান পূৰ্বৰ পৰা চলি অহা ৰীতি পালন কৰিছিল। উত্তৰ কাছাৰ পাহাৰৰ ডিমাচা –কছাৰীসকলেও মৃত্যুমুখত পৰা মানুহজনক তুলসী পাত তিয়াই থোৱা পানী মুখত দিয়ে আৰু মৃত্যুৰ পিছত মৃতদেহটো হৰিয়হ বটাৰে  ( ঘীত ) গোটেই শৰীৰত সানি দিয়াৰ পিছত ধুই পেলোৱা হয়। ৰাভাসকলে মৃতকৰ দাহস্থলীত কেইদিনমানৰ বাবে প্ৰসাদ দিয়াৰ নিয়ম আছিল। পৰিয়ালৰ এজন প্ৰাপ্তবয়স্ক সদস্যৰ মৃত্যু হ’লে দেওৰী-চুতীয়াসকলে তিনিদিন ধৰি গোটা খাদ্যৰ পৰা বিৰত থাকে আৰু দশদিনৰ দিনা দহা নামৰ ৰীতি পালন কৰি মৃতকৰ আত্মাৰ মংগলৰ বাবে উপহাৰ বিতৰণ কৰে। টাই-ফাকে আৰু অন্যান্য বৌদ্ধ জনগোষ্ঠীয়ে সাত দিনলৈকে অশুদ্ধি পালন কৰে। তিৱাসকলে মৃতদেহটো ধুই  তুলসী পাতেৰে পানী ছটিয়াই দিয়ে। শৰীৰ পবিত্ৰ কৰাৰ বাবে তেওঁলোকে গোবৰ –পানী বা গৰুৰ গোবৰ মিহলি পানীও ছটিয়াই দিয়ে। অশুদ্ধিৰ সময়সীমা তিনিৰ পৰা সাত দিনলৈকে থাকে আৰু তাৰ পিছত আমিষ খাদ্য পৰিয়ালৰ সদস্যই গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। অনা-খ্ৰীষ্টান গাৰোসকলে বছৰি মেংগোনা নামৰ এটা সাম্প্ৰদায়িক প্ৰথা সম্পন্ন কৰিছিল য’ত সমগ্ৰ গাঁৱৰ মৃতকৰ সংৰক্ষিত হাড়বোৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে পবিত্ৰ কৰা হয় আৰু শেষত জ্বলাই ছাই কৰি পেলোৱা হৈছিল ।

হিন্দুসকলে পৰিয়ালৰ লোকৰ মৃত্যুৰ পিছত কৰা আচাৰ-অনুষ্ঠানক একেলগে অন্তুস্তি-ক্ৰিয়া বা অন্তস্তি-কৰ্ম বুলি কোৱা হয়। মৃত্যুমুখত পৰা আৰু মৃত ব্যক্তিৰ প্ৰাক-নিষ্কাশন অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে, মৃত্যুশয্যাত থকা ব্যক্তিজনক গংগাজল (গংগাৰ পানী), খাবলৈ দিয়া হয় আৰু লগতে তুলসী (তুলসী) পাতৰ পৰা টোপাল টোপালকৈ পানী মুখত পৰিবলৈ দিয়া হয়। তাৰ পিছত তেওঁক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই আনি পৱিত্ৰ ঠাইত সাধাৰণতে, তুলসী গছৰ ওচৰত  উত্তৰ দিশলৈ মূৰ কৰাকৈ মাটিত শুৱাই দিয়া হয়। তাৰ পিছত মৃতদেহটোক নতুন সাজ পিন্ধাই দিয়া হয় । সোণৰ সৰু সৰু টুকুৰা বা মূল্যৱান ৰত্ন  নাকৰ ফুটা দুটাত, কাণ দুখনত, দুচকুত চকু আৰু মুখত ৰখা হয়।  সাঙীটো সাজু হোৱাৰ পাছত  মৃতদেহটো জ্যেষ্ঠ পুত্ৰৰ নেতৃত্বত, বা তেওঁৰ অনুপস্থিতিত হাতত আন কোনো পুত্ৰই শ্মশানলৈ জ্বলি থকা জুই একুৰা হাতত  ধৰি লৈ যোৱা হয়। এজন আত্মীয়ই এটা পাত্ৰত  চাউল  লৈ পিণ্ড দিবৰ বাবে তাৰে কিছু চাউল ৰাখি গোটেই বাটটো চতিয়াই গৈ থাকে।   ইয়াৰ পিছত অগ্নিদাতা / মুখাগ্নি-দাতাই মৃতকক পিণ্ড আগবঢ়ায়। মৃতদেহটো চিতাৰ ওপৰত মুখখন তললৈ-মুখ কৰি (যদি পুৰুষ হয়) আৰু যদি মৃত ব্যক্তিগৰাকী  মহিলা হয় তেন্তে ওপৰলৈ মুখ কৰি ৰখা হয়। অগ্নিদাতা/মুখাগ্নিদাতা (যিজন ব্যক্তিয়ে জুই জ্বলাই দিয়ে)ই চিতাখন প্ৰদক্ষিণ কৰি অগ্মি সংযোগ কৰে। মৃতদেহটো জ্বলোৱা প্ৰায় সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সময়ত অগ্নিদাতাই লাঠিৰে জুইত সাতবাৰ আঘাত কৰিব লাগে আৰু শেষত জুই নুমুৱাই অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দলৰ আন সদস্যসকলৰ সৈতে ঘৰলৈ উভতি যায়।

 আহোমসকলে হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ আগলৈ শৱ পুতি থোৱাৰ নিয়ম আছিল। ৰজা ঘৰীয়া লোকক মৈডামত দিয়া হৈছিল। গদাধৰ সিংহৰ দিনলৈ মৈডামত জীয়া পৰিচাৰককো পুতি দিয়াৰ নিয়ম আছিল। গদাধৰ সিংহক মৈডাম দিয়াৰ পাচত  এদিন পুত্ৰ ৰুদ্ৰসিংহ স্বৰ্গদেওক সপোনত দেখা দি জনালে যে , লগত পুতি দিয়া পৰিচাৰকবোৰে তেওঁৰ শৰীৰৰ ওপৰত মল ত্যাগ কৰি দিছে। সেই সপোন দেখাৰ পৰা  ৰুদ্ৰসিংহ স্বৰ্গদেৱে জীয়া পৰিচাৰক পুতি দিয়াৰ নিয়ম বন্ধ কৰিলে। হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিলেও আহোম ৰজা সকলক মৈডাম দিয়া প্ৰথা চলি আছিল। কিন্তু  স্বৰ্গদেও লক্ষী সিংহৰ দিনত পোন প্ৰথম বাৰৰ বাবে স্বৰ্গদেও ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ শৱ দাহ কৰি চাইখিনি আহোম নিয়মমতে মৈডামত দিছিল। আহোমৰ সাধাৰণ মানুহে শৱ সুদা মাটিত পুতি থৈছিল। পিছলৈ খৰি দিয়া হ’ল। খাচী আৰু কাৰ্বিসকলে আনুষ্ঠানিকভাৱে মৃতকৰ সমাধিস্থল চিহ্নিত কৰিবলৈ শিলৰ ফলক স্থাপন কৰিছিল , কিন্তু কবৰ বা খ্ৰীষ্টান সমাধি পদ্ধতিৰ প্ৰৱৰ্তনৰ লগে লগে সেই প্ৰক্ৰিয়াটো ক্ৰমান্বয়ে পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল।  অসমৰ মুছলমান সমাজে মৃতকক সমাধি  বা কবৰ দিয়া পদ্ধতি অনুসৰণ কৰিছিল আৰু মৃত্যুৰ চল্লিশ দিনৰ দিনা চাল্লিছা  পাতি শুদ্ধ হৈছিল

চিহাবুদ্দিন তালিচৰ বিৱৰণীয়ে আহোমৰ সমাধি প্ৰথাৰ ওপৰত আকৰ্ষণীয় তত্ত্ব ডাঙি ধৰিছে। তেওঁ লিখিছে যে, প্ৰায় আশী বছৰ আগতে পুতি থোৱা এগৰাকী ৰাণীৰ এটা মৈদামত সোণৰ টেমা এটা পায়। সেই টেমাটোৰ ভিতৰত তেতিয়াও পাণকিনি সেউজীয়া হৈ আছিল। মোগলে অসম আক্ৰমণ কৰি মৈদামত থকা সম্পদ খনন কৰি লুটি লৈ গৈছিল। এই কথাটো তেতিয়াই পোহৰলৈ আহিছিল।

                                               ******